Whistle, a dokładnie tin whistle, penny whistle albo właśnie po prostu whistle. Spotyka się także określenie Irish whistle, mylnie nazywany (szczególnie w Polsce) „fletem irlandzkim”.
Whistle jest starożytnym instrumentem, najprawdopodobniej wywodzącym się z Chin sprzed 5000 lat. Do Europy zawędrował dopiero w XI wieku. Opisywany w Irlandii we wczesnej literaturze oraz na celtyckich krzyżach (High Crosses, zwane także czasami
Irish Crosses). Na whistle’ach zrobionych z kości ptaków grano w dwunastowiecznym Dublinie z czasów Wikingów.
Whistle należy do grupy instrumentów dętych drewnianych, a dokładniej do grupy zwanej „fipple flutes”. „Fipple” jest terminem określającym kołek znajdujący się w ustniku instrumentu. W swoich początkach whistle był wykonywany z kości oraz gliny- nazywany „fletem pionowym” (vertical flute). Od siedemnastego wieku flet z czterema otworami u góry oraz dwoma u dołu na kciuki, nazywano flażoletem. Nazwa „penny whistle” po raz pierwszy została użyta w 1730 roku, a „tin whistle” ok. 1825 roku, ale nazwy te nie były popularne aż do dwudziestego wieku. Pierwsze zapiski o whistle’ach wykonanych z cynowej blachy (po angielsku cyna to „tin”, więc stąd wywodzi się nazwa „tin whistle”) pochodzą z roku 1825 z Brytanii.
Na początku dziewiętnastego wieku zaczęto tworzyć whistle z sześcioma otworami u góry, miały więc już wygląd jaki znamy dzisiaj. W 1843 roku Robert Clarke stworzył pierwszy „Tinwhistle” wzorując się na drewnianym whistle’u.
Tabela chwytów stosowana w whistle’ach jest wzorowana na tej znanej z „szecio-otworowego” fletu irlandzkiego. Whistle jest instrumentem diatonicznym, a więc operuje w skali muzycznej złożonej z pięciu całych tonów i dwóch półtonów w obrębie oktawy. Chociaż spotyka się whistle oklapowane, które są w stanie grać także dźwięki charakterystyczne dla instrumentów chromatycznych.
Whistle występują w różnych strojach, a najpopularniejszym jest D. Whistle w stroju „low D” po raz pierwszy został wprowadzony przez Bernarda Overton’a, a dokładniej „odtworzony”, gdyż „low whistle” był znany już wcześniej. The Museum of Fine Arts w Bostonie posiada w swojej kolekcji przykład takiego instrumentu z dziewiętnastego wieku.
Whistle przechodził wiele zmian i w dzisiejszych czasach możemy spotkać go w wielu odmianach. Zakorzenił się w wielu kulturach (nie tylko irlandzkiej) i spotkać go można w zespołach folkowych (i nie tylko!) z całego świata. Jest ciekawym instrumentem, stosunkowo łatwym do opanowania. Jeśli Cię interesuje - warto spróbować.